Legionella in een boiler in Brussel: de onderhoudsgewoonten die u beschermen

Wat is legionella en waarom gaat het vaak over de boiler?

Legionellose is een longinfectie veroorzaakt door een bacterie, de legionella, die van nature in water voorkomt. Ze is van nature aanwezig in talrijke waterpunten, maar wordt zorgwekkend wanneer ze zich vermenigvuldigt in installaties waar het water stilstaat en de temperatuur gedurende een bepaalde tijd matig blijft. Boilers voor sanitair warm water, of ze nu elektrisch zijn, gekoppeld aan een verwarmingsketel of aan een warmtepomp, behoren tot de betrokken toestellen, net als de warmwaternetten van grotere gebouwen.

Het gaat niet enkel om een risico dat eigen is aan oude of slecht onderhouden installaties: zelfs een recente boiler kan, onder bepaalde gebruiksomstandigheden, een gunstige omgeving voor de bacterie bieden. Het goede nieuws is dat dit risico zeer goed te beheersen valt met enkele eenvoudige gewoonten en een regelmatig onderhoud, zonder dat u zich bij elke lauwe douche zorgen hoeft te maken.

De omstandigheden die de ontwikkeling van de bacterie bevorderen

Een te lage temperatuur

Legionella vermenigvuldigt zich vooral binnen een tussenliggende temperatuurrange, noch te koud, noch te warm. Een boiler die permanent op een lage temperatuur staat afgesteld, vaak om energie te besparen, kan onbedoeld gunstige omstandigheden voor de vermeerdering van de bacterie creëren. Omgekeerd beperkt water dat in de boiler op een voldoende hoge temperatuur wordt gehouden de ontwikkeling van de bacterie sterk, waarom vakmensen aanraden de instellingen nooit te laag te zetten, ook niet uit besparingsoverwegingen.

Stilstaand water, onregelmatig gebruik

Een weinig gebruikte boiler, bijvoorbeeld in een woning die slechts af en toe bewoond wordt, een vakantieappartement, een logeerkamer of een kantoor dat enkele weken gesloten blijft, bevordert de stagnatie van water. Zonder regelmatige doorstroming biedt het stilstaande lauwe water precies de omgeving waarin de bacterie zich duurzaam kan vestigen. Dit punt wordt vaak onderschat: niet alleen de ouderdom van de installatie telt, maar vooral de regelmaat waarmee ze gebruikt wordt.

Kalkaanslag en afzettingen

Kalk en bezinksel die zich mettertijd op de bodem van de boiler ophopen, spelen eveneens een rol. Deze afzettingen creëren zones waar het water slecht doorstroomt, waar de warmte minder goed verspreid wordt, en waar micro-organismen zich gemakkelijker kunnen nestelen. Een sterk verkalkte boiler verwarmt ook minder efficiënt, wat het probleem van een te lage temperatuur, hierboven vermeld, nog kan versterken.

De onderhoudsgewoonten die het risico beperken

De temperatuur van de boiler correct instellen

Het instellen van de temperatuur is ongetwijfeld het eenvoudigste en meest doeltreffende gebaar. Een boiler die op voldoende hoge temperatuur gehouden wordt, vermindert de gunstige omstandigheden voor de bacterie drastisch. Er moet een evenwicht gevonden worden tussen comfort, gezondheidsveiligheid en energieverbruik, en precies dat controleren wij tijdens een onderhoud: is de thermostaat correct ingesteld, en bereikt de boiler daadwerkelijk de weergegeven temperatuur, of wijkt de sensor mettertijd af?

Het water regelmatig laten circuleren

In weinig bewoonde woningen wordt aangeraden om regelmatig warm water te laten lopen bij elk tappunt, zelfs zonder onmiddellijke behoefte, om langdurige stagnatie te vermijden. Dit eenvoudige gebaar, dat elke bewoner zelf kan uitvoeren, vormt een nuttige aanvulling op het technisch onderhoud van de installatie.

Ontkalken en de anode controleren

Het periodiek ontkalken van de boiler maakt deel uit van de klassieke werkzaamheden bij een degelijk onderhoud. Het verwijdert de afzettingen die de circulatie en de opwarming van het water hinderen. Tegelijk controleren wij ook de staat van de anode, het onderdeel dat de kuip tegen corrosie beschermt: een versleten anode versnelt de aftakeling van de boiler en kan onrechtstreeks bijdragen tot het ontstaan van zones die gunstig zijn voor bacteriegroei.

Spoelen en reinigen

Het spoelen van de boiler, in het bijzonder aan de bodem van de kuip waar afzettingen zich ophopen, maakt deel uit van de werkzaamheden die wij tijdens een volledig onderhoud uitvoeren. Hierdoor worden sedimenten afgevoerd en worden dode zones beperkt waar het water niet correct ververst wordt.

Bijzondere gevallen: tweede verblijven, onbewoonde woningen, mede-eigendommen

Sommige situaties verdienen bijzondere aandacht. Een woning die meerdere weken onbewoond blijft, een tweede verblijf dat enkel bepaalde weekends gebruikt wordt, of de gemeenschappelijke delen van een mede-eigendom met collectieve warmwatercircuits, vertonen een hoger risico op stagnatie. In deze gevallen is het nuttig om bij terugkeer in de woning, of vóór een bewoningsperiode, een opwarmcyclus op de juiste temperatuur te voorzien, gevolgd door het spoelen van de tappunten vóór elk normaal gebruik.

Voor mede-eigendommen en gebouwen met een uitgebreider net van sanitair warm water legt de Brusselse regelgeving bepaalde opvolgings- en onderhoudsverplichtingen op, onder meer via de beheerders van collectieve verwarmingsketels. Het is aan te raden om bij Leefmilieu Brussel navraag te doen naar de precieze verplichtingen die van toepassing zijn op uw type gebouw, aangezien deze kunnen variëren naargelang de grootte en het gebruik van de installatie.

Wat DPS Chauffagiste tijdens een onderhoud controleert

Bij een klassiek onderhoud van een verwarmingsketel of een boiler voor sanitair warm water voeren onze technici systematisch een controle uit van de elementen die het risico op bacteriële groei beïnvloeden: afstelling van de thermostaat, staat van de anode, aanwezigheid van afzettingen op de bodem van de kuip, goede werking van de veiligheidsgroep en algemene dichtheid van de installatie. We maken van dit bezoek ook gebruik om advies op maat te geven, afgestemd op uw werkelijk gebruik van de woning, want de aanbevelingen zijn niet dezelfde voor een gezin dat dagelijks aanwezig is als voor een woning die slechts af en toe bewoond wordt.

Dit regelmatig onderhoud kadert trouwens in het ruimere geheel van de wettelijke onderhoudsverplichtingen voor verwarmingsinstallaties in Brussel, die zowel de veiligheid in verband met gas en koolstofmonoxide beogen als de algemene goede staat van het toestel. Een goed onderhouden toestel blijft op alle vlakken een veiliger toestel.

Wanneer een vakman inschakelen?

Als u een merkbare daling van de temperatuur van het warm water vaststelt, een boiler die abnormaal lang nodig heeft om op te warmen, ongewone geluiden, of als uw woning meerdere weken onbewoond is gebleven, is het aangewezen de installatie te laten controleren vóór u ze weer normaal gebruikt. Hebt u twijfels over de instelling van uw thermostaat of over de staat van uw boiler, dan laat een controle door een vakman snel duidelijkheid scheppen, zonder dat u op het jaarlijkse onderhoud moet wachten.

Besluit

Legionella in een boiler is geen fataliteit, en evenmin een onderwerp om overdreven ongerust over te zijn. Het draait vooral om de juiste instellingen, regelmatig gebruik en onderhoud dat doorheen de tijd wordt opgevolgd. Door deze controles in uw routine op te nemen, of ze toe te vertrouwen aan een jaarlijks professioneel onderhoud, beperkt u dit risico doeltreffend en behoudt u tegelijk een performante en zuinige installatie. DPS Chauffagiste staat steeds klaar om uw vragen te beantwoorden en het onderhoud van uw boiler in Brussel in te plannen.